جلوگيری از بارداری مسئله‌ای است كه هم زنان هم مردان به آن توجه می‌کنند. زنان می‌توانند روش‌های متعددی برای جلوگيری از بارداری به‌کار ببرند، حال آن‌که برای مردان تعداد اين روش‌ها كم‌تر است.

چهار روش موجود برای مردان جهت جلوگيری از بارداری:

  • خودداری (abstience)
  • رابطه جنسی محافظت شده
  • وازكتومی
  • خروج و بازگيری (Withdrawal)

هم‌چنين مردان برای جلوگيری از بارداری می‌توانند با كمك شريك جنسی خود از روش‌های آگاهی‌محور بارداری (fertility awareness-based methods) استفاده كنند.

اگر زنی از يك روش جلوگيری از بارداری استفاده می‌كند، شريك جنسی او نيز می‌تواند هم‌زمان از محافظ يا خروج و بازگيری استفاده كند. به اين صورت احتمال بارداری بسيار كم‌تر می‌شود. برای مثال، اگر زنی از قرص ضد بارداری استفاده می‌كند، شريك او می‌تواند از محافظ استفاده كند. هم‌چنین استفاده از محافظ خطر انتقال بيماری‌های مقاربتی (STD) را کاهش می‌دهد.

ناباروری مردان در يك نگاه

  • ناباروری مردان معمولاً به دليل تعداد كم اسپرم است.
  • آناليز مايع منی (semen) معمولاً اولين گام در بهبود ناباروری است.
  • برای اين معضل درمان وجود دارد.
  • ميليون‌ها مرد با معضل ناباروری روبه‌رویند و خوشبختانه بسياری از آنان پس از درمان توانايی پدرشدن را بازمی‌یابند.

در اين‌جا پاسخ برخی از سؤالات مربوط به ناباروری مردان را خواهيد يافت:

ناباروری چیست؟

يك زوج زمانی مشكل ناباروری دارند كه تلاش آن‌ها براي بچه‌دارشدن پس از يك سال، بدون موفقيت باشد. بر طبق آمار، از هر دَه زوج بيش از یک زوج ناباروری را تجربه می‌كنند.

در گذشته، مردم بر اين باور بودند كه ناباروری فقط مشكل زنان است. اما امروزه می‌دانيم كه ممکن است مردان نيز مشكل ناباروری داشته باشند و احتمال ناباروری مردان و زنان يكسان است.

زمانی كه يك زوج مشكل ناباروری دارند، آمار نشان داده است:

  • از هر سه بار، يك بار مشكل ناباروری مرد است.
  • از هر سه بار، يك بار مشكل ناباروری زن است.
  • از هر سه بار، يك بار مشكل ناباروری هم مرد و هم زن است و يا مشكل غيرقابل شناسايی است.

به همين دليل است كه هم مرد و هم زن در هنگام مشكل برای بچه‌دارشدن بايد مورد آزمايش قرار بگيرند.

چه زمانی من بايد براي رفع مشكل ناباروری مردان كمك بگيرم؟

مدت زمانی كه ممكن است به صورت نرمال به طول انجامد تا زنی باردار شود حداكثر يك سال است. بنابراين بهتر است برای باردارشدن يك سال تلاش كرد. اما اگر تلاش یک‌ساله‌ی شما و شريك‌تان برای بچه‌دارشدن بی‌نتیجه مانده است، بهتر است به پزشک مراجعه كنيد. برخی از بيماری‌ها ممكن است توانايی مرد در باروركردن زن را كاهش دهد.

اگر به این بيماری‌ها دچارید بهتر است هرچه زودتر به پزشک مراجعه كنيد:

کیست فیبروز Cystic fibrosis))
صدمه به بيضه‌ها و پوست آن (scrotum and testes)
مشكل خيزش (erection)
مشكل انزال

چه عواملی موجب ناباروری مردان می‌شود؟

متداول‌ترين علت ناباروری در مردان مربوط به اسپرم، تعداد و كيفيت آن‌هاست:

تعداد كم اسپرم.
اسپرم‌هایی كه به‌سرعت حركت نمی‌كند، یعنی پیش از رسيدن به تخمك می‌ميرند.
اسپرم‌هايی كه به‌درستی شكل نگرفته‌اند.
مايع منی كه بسیار غليظ است و اسپرم نمی‌تواند به‌راحتی در آن حركت كند.
عدم وجود اسپرم.
ممکن است مشكلات مربوط به اسپرم به علت مقدار زياد يا كم برخی از هورمون‌هایی باشد كه وظيفه‌ی توليد اسپرم را دارند.

علت ديگر ناباروری در مردان مشكل در انزال است. در برخی از مردان لوله‌های دستگاه تناسلی بسته‌اند. بنابراين ممكن است انزال به‌سختی اتفاق بيفتد يا این‌که در هنگام ارگاسم چيزی ترشح و خارج نشود. گاهی اوقات مایع منی به‌جای خروج از بدن، در جهت عكس حرکت می‌کند و از پروستات به سمت مثانه می‌رود.

در برخی از موارد هيچ علت خاصی برای ناباروری شناسايی نمی‌شود. حتا در مواردی كه علت دقيق ناباروری شناسايی نشده است، روش‌هايی برای درمان وجود دارد.

چه عواملی به افزايش خطر ناباروری در مردان منجر می‌شود؟

عواملی كه به افزايش ناباروری در مردان منجر می‌شود بدین قرارند:

  • شيمی‌درمانی يا پرتودرمانی برای درمان سرطان
  • مسموميت‌های ناشی از آلاينده‌های محيطی مانند مسموميت از سرب و حشره‌كش‌ها
  • مصرف بيش‌ازحد الكل يا مواد مخدر
  • صدمه به بيضه‌ها و پوست آن‌ها
  • كشيدن سيگار
  • گرم‌شدن بيش‌ازحد بيضه‌ها testicles)) به علت پوشيدن لباس‌هايی كه به‌شدت تنگ‌اند يا شناكردن يا قرارگرفتن در آب بسيار داغ
  • داشتن بيضه‌های بدون نعوذ undescended testicle))

برای تشخيص ناباروری در مردان چه آزمایش‌هایی انجام می‌شود؟

تشخيص ناباروری در مردان ممكن است چندين ماه به طول بينجامد. اين تشخيص با انجام نمونه‌برداری مايع منی شروع می‌شود كه در آن اسپرم و مايع منی تست می‌شود. نمونه‌برداری مايع منی برای تشخيص موارد زير آزمايش می‌شود:

  • اندازه‌ی مايع منی.
  • تعداد اسپرم موجود.
  • سرعت حركت اسپرم.
  • اندازه، شكل و ظاهر اسپرم.
  • مشكل در هریک از موارد بالا در نابارورشدن مردان مؤثر است.

ممكن است آزمايش خون برای تشخيص مشكلات هورمونی نيز انجام بگيرد.

ناباروری در مردان چگونه درمان می‌شود؟

روش‌های درمان ناباروری در مردان:

  • جراحی
  • استفاده از دارو
  • درمان هورمونی

دو روش بسيار متداول دیگر در درمان ناباروریِ مردان:

  • تلقيح داخل رحمی Intrauterine insemination)). در اين روش مايع منی از مرد گرفته می‌شود. فرايندی به نام «شست‌وشوی اسپرم» انجام می‌شود تا اسپرم‌های سالم از باقی مايع منی جدا شوند. سپس پزشک اسپرم را در داخل رحم قرار می‌دهد. اين كار اسپرم را به تخمك نزديك‌تر می‌كند و مدت زمان و فاصله‌ای را كه اسپرم برای رسيدن به تخمك بايد طی كند كاهش می‌دهد.
  • لقاح آزمايشگاهی (IVF – In Vitro Fertilization). در این روش، زنان برای رسيدن تخمك‌ها دارو مصرف می‌كنند. درمانگر تخمك‌ها را جدا می‌كند و مايع منی كه از مرد گرفته شده است با تخمك‌ها در كنار هم در آزمايشگاه نگهداری می‌شود. پس از اين‌كه چندين تخمك بارور شدند، يك يا چند عدد از آن‌ها در رحم قرار داده می‌شوند. بارداری زمانی اتفاق می‌افتد كه يك يا چند تا از آن‌ها در ديوار رحم كاشته شوند.

درمانگر شما می‌تواند تشخيص دهد كه كدام روش برای شما و شريک‌ بهتر است.